Co to jest gwara śląska?
Gwara śląska to regionalna odmiana polszczyzny używana na Górnym Śląsku i w okolicach. Ma własne słownictwo, wymowę i konstrukcje. Osobie spoza regionu bywa trudniej zrozumieć codzienną rozmowę niż gwarę wielu innych stron Polski. W eSlowniki.pl znaczenia haseł śląskich są w słowniku gwary śląskiej — osobno od gwary poznańskiej, góralskiej czy warszawskiej.
Czym jest gwara śląska?
Śląska mowa (godka) to zespół lokalnych odmian, a nie jeden identyczny język od Katowic po Racibórz. Słownictwo, wymowa i konstrukcje różnią się między miastami i wsiami. Wspólne jest to, że wiele wyrazów nie pokrywa się z polszczyzną ogólną, a część słownictwa codziennego — transport, dom, praca, jedzenie — ma własne nazwy.
Historycznie na tę mowę wpływały polszczyzna, niemiecki i kontakty z sąsiednimi odmianami. Stąd m.in. wyrazy związane z koleją, narzędziami albo gospodarstwem, których nie znajdziesz w tym samym kształcie w słowniku ogólnym. To nie jest „zepsuty polski” ani ogólnopolski slang. To lokalna odmiana z własnym zasobem słów. Krótki wstęp do pojęcia gwary w ogóle: co to jest gwara.
Czy gwara śląska to język?
Część użytkowników i badaczy mówi o śląskim jako o języku regionalnym, część — jako o gwarze albo dialekcie polszczyzny. Spór ma wymiar tożsamościowy i bywa polityczny. W serwisie zbiór nazywa się „słownik gwary śląskiej”, bo tak jest skatalogowany i tak najczęściej szuka się znaczeń („co znaczy X po śląsku”, „gwara śląska”).
Nie rozstrzygamy klasyfikacji urzędowej ani tego, jak ktoś nazywa swoją mowę w domu. Pokazujemy, co dane słowo znaczy w tym wariancie. Jeśli szukasz znaczenia, ważniejszy jest konkretny wyraz w słowniku niż etykieta „język” albo „gwara”.
Czym gwara śląska różni się od polszczyzny ogólnej?
Różni się zasobem słów, często wymową i częścią konstrukcji. Zdanie zrozumiałe w zarysie może zawierać wyrazy, których słownik ogólny nie notuje w tym znaczeniu albo w ogóle. To samo pojęcie — dziecko, tramwaj, gdzie, mówić — bywa nazwane inaczej. Dlatego „tłumaczenie na polski” hasła śląskiego to nie kaprys, tylko osobna definicja w osobnym zbiorze.
Nie myl gwary śląskiej ze slangiem młodzieżowym ani z żargonem zawodowym. Slang graczy albo żargon strażacki nie są „mową Śląska”. Porównanie trzech kategorii: gwara, slang i żargon.
Gdzie sprawdzić znaczenie słowa po śląsku?
Wejdź do słownika gwary śląskiej i wybierz literę albo wpisz wyraz w wyszukiwarce u góry strony. Jeśli hasło istnieje też w innej gwarze, na stronie znaczenia zobaczysz odnośniki do pozostałych słowników. Brakującego znaczenia możesz zaproponować w formularzu.
Jakie inne gwary regionalne są w serwisie?
Kaszubski jest w osobnym słowniku języka kaszubskiego — to nie jest gwara śląska ani gwara polszczyzny ogólnej. Katalog wszystkich zbiorów: słowniki gwary, slangu i żargonu.